Sector Industrie, buisleidingen & netwerken

Aardbevingsrisico's in Groningen

Introductie

Op 16 augustus 2012 werd het Groningse dorp Huizinge opgeschrikt door een aardbeving met een kracht van 3,6 op de schaal van Richter. Het was de zwaarste door gaswinning veroorzaakte beving die tot dan toe in Nederland was waargenomen. De beving veroorzaakte veel schade en leidde tot bezorgdheid. Het vertrouwen van bewoners in de veiligheid van de gaswinning en de daarbij betrokken partijen zakte naar een dieptepunt. De Onderzoeksraad voor Veiligheid volgde het dossier al langer en begin 2014 besloot de Raad een onderzoek te starten. De Onderzoeksraad heeft hierbij de besluitvorming over de gaswinning in Groningen onderzocht en heeft daarbij specifiek gekeken naar de manier waarop de veiligheid van inwoners in relatie tot aardbevingen is meegewogen. Dit onderzoek bestrijkt de periode vanaf de ontdekking van het gasveld in Groningen in 1959 tot de presentatie van het pakket aan maatregelen door de minister van Economische Zaken in januari 2014. 

Opvolging aanbevelingen 2017
De Onderzoeksraad publiceerde in 2015 het eindrapport over de aardbevingsrisico’s in Groningen. Daarin heeft de Raad verschillende aanbevelingen gedaan om ervoor te zorgen dat veiligheid voldoende aandacht krijgt in de besluitvorming over de gaswinning uit het Groningenveld. Zoals gebruikelijk heeft de Raad bekeken of de betrokken partijen gevolg hebben gegeven aan de  aanbeve­lingen. Naast de schriftelijke reacties heeft de Raad diverse gesprekken gevoerd met betrokken partijen en documentenonderzoek gedaan. De Raad constateert dat veel van de aanbevelingen zijn opgevolgd, maar dat juist de aanbevelingen die de institutionele inbedding betreffen niet zichtbaar zijn opgepakt.
De aanpak van de problemen die veroorzaakt worden door de gaswinning in Groningen is te gefragmenteerd en staat los van andere vraagstukken zoals de economische ontwikkeling en krimp. Eén organisatie zou integraal verantwoordelijk gemaakt moeten worden voor de afhandeling van de problemen in  Groningen. Deze organisatie moet op basis van wettelijke bevoegdheden de verschillende belangen tegen elkaar kunnen afwegen en besluiten kunnen nemen.

Op 10 april 2017 heeft SodM een brief gestuurd met betrekking tot figuur 2 uit de publicatie ‘Aardbevingsrisico’s in Groningen – Stand van zaken opvolging aanbevelingen’. Figuur 2 betreft een actualisatie van de grafiek van het aantal gemeten aardbevingen en magnitudes tot en met 2016, waarbij de bronvermelding en het onderschrift van NAMplatform per abuis niet is opgenomen.  Het onderschrift maakt duidelijk dat sinds 2014 het KNMI meetnetwerk is verbeterd en dat hiermee meer aardbevingen met een magnitude lager dan 1,5 konden worden opgemerkt dan in het verleden. Op basis van deze informatie heeft de Onderzoeksraad zich beperkt tot een vergelijking tussen 2016 en 2015 over het aantal en de ernst van de aardbevingen. Lees hier de gehele reactie van de Onderzoeksraad op de brief van SodM.

Interactieve infographic
Klik voor meer informatie over de bij gaswinning betrokken partijen.

Statistieken

  • Startdatum onderzoek 23 jan. 2014
  • Einddatum onderzoek 18 feb. 2015
  • Type onderzoekVolledig
  • Status onderzoekAfgerond

Raadslid voor dit project

Fasen:

Publicatie

  • De aanpak van de problemen die veroorzaakt worden door de gaswinning in Groningen is te gefragmenteerd en staat los van andere vraagstukken zoals de economische ontwikkeling en krimp. Dat schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid vandaag in een verslag over de wijze waarop met eerdere aanbevelingen van de Raad is omgegaan. Eén organisatie zou integraal verantwoordelijk gemaakt moeten worden voor de afhandeling van de problemen in  Groningen. Deze organisatie moet op basis van wettelijke bevoegdheden de verschillende belangen tegen elkaar kunnen afwegen en besluiten kunnen nemen.

    Door de toekomst van Groningen als uitgangspunt te nemen, kan er een doordachte aanpak ontwikkeld worden. Nu richt de aandacht zich enkel reactief op het herstellen van ontstane problemen rond de gaswinning, waarbij elk probleem zijn eigen aanpak en proces kent. Hierdoor worden cruciale beslissingen in isolement genomen en niet pro-actief in samenhang met andere relevante vraagstukken.
     
    De Onderzoeksraad publiceerde in 2015 zijn rapport over de aardbevingsrisico’s in Groningen en heeft verschillende aanbevelingen gedaan om ervoor te zorgen dat veiligheid voldoende aandacht krijgt in de besluitvorming over de gaswinning uit het Groningenveld. Zoals gebruikelijk heeft de Raad bekeken of de betrokken partijen gevolg hebben gegeven aan de  aanbeve­lingen. De Raad constateert dat veel van de aanbevelingen zijn opgevolgd, maar dat juist de aanbevelingen die de institutionele inbedding betreffen niet zichtbaar zijn opgepakt.
     
    Institutionele inbedding
    Het schaalniveau waarop de problemen nu worden aangepakt, is niet in lijn met de omvang, urgentie en complexiteit van de problemen in Groningen. Voor zowel de aanpak van de problemen binnen het gasdossier als in relatie met de vraagstukken rond economische ontwikkeling en krimp dient een bundeling plaats te vinden van kennis op gebieden zoals bouwtechnische opgave, seismiciteit economische ontwikkeling, krimp en maatschappelijke effecten.
     
    De opgave voor Groningen is veel breder dan het beleidsterrein van het ministerie van Economische Zaken; het is cruciaal dat andere departementen en bestuurlijke organen daar ook een rol in krijgen. Dit vraagt om een proactieve en integrale aanpak van de problematiek en regie op een niveau dat alle betrokken partijen ontstijgt. Bij een dergelijke integrale benadering zou gedacht kunnen worden aan een vorm als de vroegere Herinrichtingscommissie Oost-Groningen en de Gronings-Drentse Veenkoloniën, een bestuurlijk orgaan met eigen wettelijke bevoegdheden dat niet afhankelijk is van andere bestuurlijke organen.  
     
    Versterkingsoperatie
    Het is noodzakelijk dat meer duidelijkheid komt over de inhoud en het proces van de versterkingsoperatie. De omvang en intensiteit van de operatie om gebouwen in het gaswinningsgebied te versterken zijn zeer groot en de operatie wordt waarschijnlijk niet binnen vijf jaar afgerond. De overheid dient realistische verwachtingen te creëren over de kansen die de versterkingsoperatie biedt, maar ook over beperkingen daarvan. Daarbij dient men zich te realiseren wat de impact is op de betrokken bewoners en hun omgeving.
     
    Schadeafhandeling
    Bewoners worden nu door een veelheid aan regelingen geconfronteerd met een sterk bureaucratisch en juridisch ingericht proces. De tot dusverre getroffen maatregelen doen geen recht aan de stapeling van problemen waarvoor de inwoners van Groningers zich gesteld zien. Bij de schadeafhandeling moet niet langer worden gestreefd naar procedurele precisie, maar naar het hanteren van de menselijke maat.  Er is daarbij geen ruimte voor bemoeienis van de NAM. De overheid dient het proces van schadeafhandeling in eigen hand te nemen en de aansprakelijkheid te regelen met de NAM.
     
    Consensus over een veilig niveau van gaswinning ontbreekt
    De besluitvorming over de hoeveelheid te winnen gas is gebaat bij duidelijkheid over een acceptabel niveau van gaswinning. Hiertoe is het van belang een maatschappelijke dialoog te voeren en een politieke beslissing te nemen over een ‘acceptabel niveau van veiligheid’ waarbij het niet alleen gaat om objectieve veiligheid, maar ook om subjectieve veiligheid. De staat is verantwoordelijk voor het vaststellen van het acceptabel niveau van veiligheid.

    Bekijk het persbericht in PDF.

  • Andere berichten in deze fase

  • Persberichten 18 feb. 2015

    Veiligheid geen rol bij gaswinning Groningen

    Bij de besluitvorming over de winning van het aardgas uit Groningen is tot 2013 niet zorgvuldig omgegaan met de veiligheid van de inwoners in relatie tot aardbevingen. Risico’s voor inwoners werden niet onderkend: de bij gaswinning betrokken partijen beschouwden het met name als schaderisico dat vergoed kon worden, het veiligheidsrisico achtten zij verwaarloosbaar. In de besluitvorming stond het belang van winning op de eerste plaats: een maximale opbrengst, optimaal gebruik van de Nederlandse bodemschatten en continuïteit in de gasvoorziening. Dat schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid in het rapport ‘Aardbevingsrisico’s in Groningen’, dat vandaag is gepubliceerd.

  • Downloads

Rapporten

Aanbevelingen

Reacties

Aardbevingsrisico's in Groningen